Grunnstønad w Norwegii - kiedy NAV pokrywa dodatkowe wydatki?

Czy choroba albo niepełnosprawność regularnie zwiększa Twoje wydatki na transport, prąd, specjalną dietę lub odzież? W takiej sytuacji warto sprawdzić, czy możesz ubiegać się o świadczenie wypłacane przez NAV.
W tym artykule wyjaśniamy, jakie warunki trzeba spełnić, które koszty są uwzględniane oraz ile wynoszą stawki w 2026 roku. Pokazujemy też, jak przygotować dokumentację i złożyć wniosek. Poniższe informacje przedstawiają zasady obowiązujące na 18 listopada 2026 r.
Czym jest grunnstønad i komu przysługuje?
Grunnstønad to miesięczne świadczenie pieniężne, które pokrywa w całości lub części konieczne i stałe dodatkowe wydatki powstałe bezpośrednio wskutek trwałej choroby, urazu albo niepełnosprawności.
Dodatkowym wydatkiem jest koszt, którego nie ponosiłbyś bez problemu zdrowotnego. Jeżeli nie da się porównać obecnych wydatków z Twoją wcześniejszą sytuacją, punktem odniesienia są zwykłe koszty ponoszone przez osoby bez podobnego schorzenia.
Prawo do świadczenia wymaga łącznego spełnienia następujących warunków:
- masz medycznie rozpoznaną chorobę, uraz albo niepełnosprawność,
- stan ma charakter trwały, czyli według praktyki NAV powinien trwać przez całe życie albo co najmniej 2-3 lata,
- odpowiednie leczenie zostało przeprowadzone lub osiągnęło etap pozwalający ocenić trwałość stanu,
- istnieje bezpośredni związek między stanem zdrowia a dodatkowymi wydatkami,
- wydatki są konieczne, rzeczywiste, powtarzalne i długotrwałe,
- suma zaakceptowanych kosztów osiąga przynajmniej 9 024 NOK rocznie, czyli poziom stawki 1,
- jesteś objęty norweskim systemem ubezpieczeń społecznych albo zasadami koordynacji EOG.
Minimalny poziom kosztów wynika z § 6-3 ustawy o ubezpieczeniach społecznych. Sama diagnoza nie wystarcza, jeżeli nie wykazujesz dodatkowych kosztów, chyba że należysz do grupy objętej standardową stawką.
O członkostwie w norweskim systemie nie decydują wyłącznie obywatelstwo, wpis w rejestrze ludności ani płacenie podatku. Osoba legalnie mieszkająca w Norwegii jest co do zasady objęta systemem, jeżeli pobyt trwa lub ma trwać co najmniej 12 miesięcy. Podstawą może być również praca w Norwegii albo unijne zasady koordynacji ubezpieczeń.
Przy uznanej chorobie zawodowej lub wypadku przy pracy obowiązują szczególne reguły. Sposób zgłoszenia takiego zdarzenia omawiamy w artykule Wypadek przy pracy w Norwegii - jak zgłosić yrkesskade i uzyskać świadczenia?
Nie ma ogólnej górnej granicy wieku. Przy dodatkowych kosztach transportu trwała potrzeba i wydatki muszą jednak powstać przed ukończeniem 70 lat.
Jakie dodatkowe wydatki pokrywa NAV?
Katalog kosztów jest zamknięty. Oznacza to, że NAV uwzględnia wyłącznie wydatki należące do kategorii wskazanych w przepisach.
| Kategoria | Przykładowe wydatki | Najważniejszy warunek |
|---|---|---|
| Eksploatacja technicznych środków pomocniczych | Dodatkowy prąd do elektrycznego łóżka lub wózka, baterie do aparatu słuchowego, koszty alarmu bezpieczeństwa | Koszt dotyczy bieżącego używania urządzenia, a nie jego jednorazowego zakupu |
| Transport i samochód | Dodatkowe przejazdy, taksówki albo wyższe koszty korzystania z samochodu | Stan zdrowia musi powodować rzeczywistą potrzebę droższego transportu |
| Pies przewodnik | Karma, pielęgnacja i inne stałe koszty utrzymania | Pies musi być zatwierdzony przez NAV |
| Dieta specjalistyczna | Różnica między kosztem zwykłej żywności a medycznie koniecznej diety | Dieta musi być naukowo udokumentowana i uznana przy danej diagnozie |
| Odzież i pościel | Ponadprzeciętne zużycie, częsta wymiana oraz wyjątkowo częste pranie | Zwiększone zużycie musi bezpośrednio wynikać ze stanu zdrowia |
| Pies asystujący | Stałe koszty utrzymania psa | Pies musi zostać przyznany na podstawie odpowiednich zasad |
Jeżeli ponosisz kwalifikowane wydatki z kilku kategorii, NAV sumuje zaakceptowane koszty przed ustaleniem stawki.
Koszty, których świadczenie nie obejmuje
Grunnstønad nie pokrywa między innymi:
- leków,
- zwykłych kosztów utrzymania ponoszonych również przez osoby zdrowe,
- jednorazowego zakupu urządzenia zamiast kosztów jego eksploatacji,
- wydatków finansowanych na podstawie innych przepisów lub przez inną instytucję publiczną,
- zakupu materacy, kołder, poduszek, ręczników i ścierek,
- diety stosowanej wyłącznie z powodu nietolerancji laktozy, nietolerancji mleka albo nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten.
Od 1 stycznia 2020 r. w nowych sprawach katalog nie obejmuje kosztów telefonu, teksttelefonu, protez ani bandaży podtrzymujących. Takie pozycje mogą nadal pojawiać się w starszych materiałach i decyzjach.
Ile wynosi grunnstønad w 2026 roku?
Stawki obowiązujące w 2026 roku nie zmieniły się w porównaniu z kwotami wprowadzonymi 1 stycznia 2024 r.
| Stawka | Miesięczna wypłata | Roczna wypłata i minimalny poziom zaakceptowanych kosztów |
|---|---|---|
| Stawka 1 | 752 NOK | 9 024 NOK |
| Stawka 2 | 1 146 NOK | 13 752 NOK |
| Stawka 3 | 1 502 NOK | 18 024 NOK |
| Stawka 4 | 2 212 NOK | 26 544 NOK |
| Stawka 5 | 2 997 NOK | 35 964 NOK |
| Stawka 6 | 3 744 NOK | 44 928 NOK |
NAV przyznaje najwyższą stawkę, której próg osiąga suma zaakceptowanych kosztów. Jeżeli wynoszą one 20 000 NOK rocznie, osiągasz próg stawki 3 i otrzymujesz 1 502 NOK miesięcznie. Świadczenie ma formę stałej stawki, dlatego wypłata nie zawsze odpowiada dokładnej wysokości wydatków.
Celiakia, ADHD i zatwierdzone psy
W niektórych sytuacjach stosowane są standardowe stawki, bez indywidualnego dokumentowania wszystkich wydatków z danej kategorii.
| Sytuacja | Stawka w 2026 roku | Warunek |
|---|---|---|
| Celiakia, wiek 1-4 lata | Stawka 1, czyli 752 NOK miesięcznie | Diagnoza potwierdzona przez właściwego specjalistę |
| Celiakia, wiek 5-30 lat | Stawka 2, czyli 1 146 NOK miesięcznie | Diagnoza potwierdzona przez właściwego specjalistę |
| Celiakia, wiek od 31 lat | Stawka 1, czyli 752 NOK miesięcznie | Obniżenie następuje od miesiąca ukończenia 31 lat |
| Dziecko poniżej 18 lat z ADHD i rzeczywistą nadpobudliwością | Stawka 1, czyli 752 NOK miesięcznie | Dokumentacja medyczna musi opisywać zachowania hiperaktywne |
| Zatwierdzony pies przewodnik | Zasadniczo stawka 3, czyli 1 502 NOK miesięcznie | Pies zatwierdzony przez NAV |
| Zatwierdzony pies asystujący | Zasadniczo stawka 3, czyli 1 502 NOK miesięcznie | Pies przyznany zgodnie z odpowiednimi zasadami |
W przypadku ADHD sama nazwa diagnozy lub kod medyczny nie wystarcza. Świadczenie przyznane dziecku na tej podstawie ustaje po ukończeniu 18 lat. Osoba dorosła musi indywidualnie udokumentować dodatkowe koszty.
Jak udokumentować wydatki i złożyć wniosek?
Przygotuj zestawienie pokazujące, ile wydajesz dodatkowo i dlaczego koszt wynika z choroby lub niepełnosprawności. NAV zwykle oczekuje rachunków albo zestawienia wydatków za okres co najmniej 3 miesięcy.
Przy odzieży i pościeli wskaż:
- co zostało kupione lub wymienione,
- ile dodatkowych rzeczy potrzebujesz,
- jak często musisz prać,
- dlaczego większe zużycie wynika ze stanu zdrowia.
Przy przejazdach taksówkami dołącz rachunki z co najmniej 3 miesięcy. Jeśli pełne udokumentowanie kosztu jest trudne, przedstaw wiarygodne wyliczenie, częstotliwość wydatków i przyjęte ceny. Brak wszystkich rachunków nie oznacza automatycznej odmowy, ale im łatwiej uzyskać dowód zapłaty, tym większe znaczenie będzie miał dla oceny wniosku.
Dokumentacja medyczna powinna potwierdzać:
- diagnozę i przewidywany czas trwania stanu,
- związek między stanem zdrowia a kosztami,
- konieczność ponoszenia wydatków,
- przeprowadzone leczenie,
- medyczną konieczność specjalnej diety, jeśli wniosek jej dotyczy.
We wniosku podajesz dane lekarza lub lekarzy prowadzących oraz ich adresy. Nie musisz automatycznie przesyłać całej dokumentacji medycznej, ponieważ NAV może sam wystąpić o potrzebne informacje.
Przewidywany czas rozpatrywania kompletnego wniosku wynosi około 4 miesięcy. Świadczenie może zostać przyznane maksymalnie za 3 miesiące poprzedzające miesiąc złożenia wniosku, jeżeli w całym tym okresie spełniałeś warunki. Wniosek złożony 30 kwietnia może więc prowadzić do wypłaty najwcześniej od 1 stycznia.
Wypłata, zmiana sytuacji i odwołanie
Grunnstønad jest wypłacany raz w miesiącu. NAV nie potrąca od świadczenia podatku. Świadczenie nie stanowi również podstawy naliczania feriepenger (wynagrodzenia urlopowego).
Masz obowiązek poinformować NAV o zmianie:
- stanu zdrowia,
- wysokości dodatkowych wydatków,
- potrzeb, na które przyznano świadczenie,
- miejsca zamieszkania,
- planowanego pobytu lub przeprowadzki za granicę.
NAV ponownie oceni świadczenie, jeżeli zmienią się okoliczności mające znaczenie dla wcześniejszej decyzji. Przy krótkim pobycie w instytucji, zaplanowanym na mniej niż 3 miesiące, wypłata zasadniczo trwa bez zmian. Przy pobycie długoterminowym świadczenie zostanie zmniejszone lub wstrzymane w zakresie kosztów przejętych przez instytucję.
Jeżeli NAV odmówi przyznania świadczenia albo ustali zbyt niską stawkę, odwołanie składasz najpierw do jednostki, która wydała decyzję. Jeżeli decyzja nie zostanie zmieniona, sprawa trafia do jednostki odwoławczej NAV. Termin wynosi zasadniczo 6 tygodni, ale zawsze sprawdź dokładną datę i instrukcję w otrzymanej decyzji.
Jeśli potrzebujesz wsparcia po odmowie, z chęcią przygotujemy argumentację i odwołanie za Ciebie: odwołanie od decyzji NAV.
FAQ - najczęściej zadawane pytania
Podsumowanie
- Grunnstønad pokrywa w całości lub części stałe i konieczne dodatkowe wydatki wynikające z trwałej choroby, urazu albo niepełnosprawności.
- Minimalny poziom zaakceptowanych kosztów w 2026 roku wynosi 9 024 NOK rocznie, a stawki miesięczne mieszczą się w przedziale od 752 NOK do 3 744 NOK.
- Wydatki powinny należeć do ustawowego katalogu i być udokumentowane, zwykle za okres co najmniej 3 miesięcy.
- Wniosek może objąć maksymalnie 3 miesiące przed miesiącem jego złożenia, jeżeli wszystkie warunki były wtedy spełnione.
Jeśli potrzebujesz pomocy w ubieganiu się o grunnstønad, zadzwoń do nas: +47 21 38 38 21. Pomagamy Polakom w Norwegii uporządkować sprawy świadczeniowe.
Autor artykułu: Marcin - marcin@efirma.no


