D-nummer a personnummer w Norwegii - czym się różnią i jak je uzyskać?
W Norwegii numer identyfikacyjny jest potrzebny do pracy, podatków, konta bankowego, kontaktu z urzędami i logowania do usług cyfrowych. Spotykamy się z dwoma nazwami: D-nummer i personnummer. W praktyce warto znać też formalną nazwę fødselsnummer.
W tym artykule wyjaśniamy, czym różni się D-nummer (tymczasowy norweski numer identyfikacyjny dla osób z powiązaniem z Norwegią) od fødselsnummer (norweski numer identyfikacyjny osoby zarejestrowanej jako mieszkająca w Norwegii) oraz jak je uzyskać krok po kroku.
D-nummer, fødselsnummer i personnummer - podstawowe pojęcia
W Norwegii funkcjonują dwa główne numery identyfikacyjne osób:
- fødselsnummer - 11-cyfrowy norweski numer identyfikacyjny, nadawany m.in. osobom urodzonym w Norwegii oraz osobom, których przeprowadzka do Norwegii została zatwierdzona w Folkeregisteret (norweski rejestr ludności),
- D-nummer - 11-cyfrowy numer identyfikacyjny dla osób, które mają sprawę lub powiązanie z Norwegią, ale nie spełniają warunków do fødselsnummer.
W języku potocznym wielu Polaków mówi personnummer na cały norweski numer osobisty. Ciekawostka: formalnie personnummer oznacza pięć ostatnich cyfr fødselsnummer. Cały 11-cyfrowy numer to fødselsnummer. W artykule używamy formalnego rozróżnienia, ale wiemy, że w praktyce pytanie „jak dostać personnummer?” zwykle oznacza „jak dostać fødselsnummer?” :)
Oba numery mają 11 cyfr. Przy D-nummer pierwsze 6 cyfr nawiązuje do daty urodzenia, ale pierwsza cyfra jest zwiększona o 4. Przykład: osoba urodzona 01.01.1985 może mieć początek D-nummer 410185.
Podstawę prawną nadawania numerów znajdziesz w folkeregisterloven § 2-2.
Najważniejsze różnice w praktyce
Najprościej: D-nummer jest dla osób, które potrzebują norweskiego numeru do konkretnej sprawy (np. do tymczasowej pracy w Norwegii), a fødselsnummer jest związany z rejestracją jako mieszkaniec Norwegii w Folkeregisteret na stałe.
| Cecha | D-nummer | Fødselsnummer, potocznie personnummer |
|---|---|---|
| Liczba cyfr | 11 | 11 |
| Dla kogo | Dla osoby z powiązaniem z Norwegią, która nie spełnia warunków do fødselsnummer | Dla osoby zarejestrowanej jako mieszkająca w Norwegii na stałe albo urodzonej w Norwegii |
| Typowe sytuacje | Praca przez kilka miesięcy, podatki, rola w firmie, nieruchomość | Przeprowadzka do Norwegii na co najmniej 6 miesięcy i zatwierdzenie zgłoszenia przeprowadzki |
| Status w Folkeregisteret | Nie oznacza rejestracji jako mieszkaniec | Oznacza rejestrację jako mieszkaniec, jeśli numer nadano po zatwierdzeniu przeprowadzki |
| Ważność | Po 5 latach numer otrzymuje status nieaktywny, wymagana ponowna aktywacja | Zasadniczo pozostaje z osobą przez całe życie |
| Dostęp cyfrowy | Może wystarczyć do MinID i wielu usług | Daje pełniejszą podstawę do usług wymagających fødselsnummer lub wyższego poziomu identyfikacji |
| Rezydencja podatkowa | Sam numer jej nie przesądza | Sam numer jej nie przesądza |
Ważne: sam fakt posiadania D-nummer albo fødselsnummer nie rozstrzyga rezydencji podatkowej. Rezydencja podatkowa zależy m.in. od długości pobytu. Pobyt w Norwegii przez ponad 183 dni w ciągu 12 miesięcy albo ponad 270 dni w ciągu 36 miesięcy może oznaczać rezydencję podatkową w Norwegii.
Jak uzyskać D-nummer?
D-nummer jest nadawany wtedy, gdy norweska instytucja lub firma potrzebuje Twojego numeru identyfikacyjnego do obsługi konkretnej sprawy. Osoba prywatna co do zasady nie może złożyć wniosku o D-nummer tylko po to, żeby „mieć numer”.
D-nummer może zostać zamówiony m.in. podczas:
- zatrudniania się w norweskiej firmie,
- pracy w delegacji w Norwegii,
- podczas rejestracji firmy w Norwegii,
- przy sprawach dotyczących nieruchomości.
D-nummer przy pracy w Norwegii
Jeśli przyjeżdżasz do Norwegii do pracy i nie masz jeszcze norweskiego numeru identyfikacyjnego, w praktyce zaczynasz od sprawy podatkowej: potrzebujesz skattekort (karty podatkowej). Większość zagranicznych pracowników potrzebuje wtedy D-nummer albo fødselsnummer.
Procedura wygląda zwykle tak:
Formularz, o którym wspomnieliśmy służy do uzyskania karty podatkowej przez pracownika zagranicznego. Jeśli w trakcie tej procedury potrzebny jest D-nummer, zostanie nadany w związku ze sprawą podatkową.
Pracodawca może złożyć wniosek o kartę podatkową za pracownika, ale pracownik musi przejść wymaganą kontrolę tożsamości. Pracodawca pobiera gotowy skattekort elektronicznie.
Dokumenty do D-nummer i ID-kontroll
Dla obywateli UE/EOG/EFTA, w tym Polaków, podstawowym dokumentem do ID-kontroll (kontroli tożsamości) jest:
- paszport, albo
- krajowy dowód osobisty ze zdjęciem oraz informacją o obywatelstwie i płci.
W sytuacjach, w których D-nummer zamawia uprawniona instytucja bez Twojej osobistej wizyty, zwykle potrzebna jest potwierdzona kopia dokumentu. Taka kopia musi być m.in. kolorowa, obejmować przód i tył dokumentu, mieć podpis, pieczątkę i datę potwierdzenia oraz mieć maksymalnie 3 miesiące.
Nieaktywny D-nummer po 5 latach
D-nummer po 5 latach od nadania otrzymuje status inactive, czyli nieaktywny. Numer nie znika i nie jest kasowany, ale niektóre instytucje wymagają aktywnego statusu. Dotyczy to np. wydania nowego skattekortu.
Jeśli masz D-nummer od 5 lat lub dłużej i chcesz pracować w Norwegii, musisz zwykle przejść nową ID-kontroll. Jeśli masz już skattekort na dany rok, możesz go używać do końca roku. Reaktywacja będzie potrzebna do uzyskania nowego skattekortu w kolejnym roku.
Jak uzyskać fødselsnummer, czyli potoczny personnummer?
Fødselsnummer otrzymujesz wtedy, gdy Twoja przeprowadzka do Norwegii zostanie zatwierdzona w Folkeregisteret. Nie składa się osobnego „wniosku o personnummer” jako niezależnej sprawy. Składasz zgłoszenie przeprowadzki do Norwegii, a numer jest nadawany po zatwierdzeniu zgłoszenia.
Co trzeba udokumentować przy przeprowadzce?
Przy zgłoszeniu przeprowadzki trzeba przejść ID-kontroll i pokazać dokumentację, że pobyt w Norwegii potrwa co najmniej 6 miesięcy. W praktyce mogą to być:
| Rodzaj dokumentacji | Przykłady |
|---|---|
| Mieszkanie | Umowa najmu na co najmniej 6 miesięcy albo pisemne potwierdzenie od wynajmującego |
| Praca | Umowa o pracę na co najmniej 6 miesięcy albo potwierdzenie zlecenia od pracodawcy |
| Zmienny czas pracy | Grafiki pracy albo listy godzin |
| Studia | Dokumentacja studiów trwających co najmniej 6 miesięcy |
Jeśli masz już D-nummer i planujesz zostać w Norwegii co najmniej 6 miesięcy, powinieneś zgłosić przeprowadzkę do Norwegii.
Co numer daje w podatkach, NAV i usługach cyfrowych?
Norweski numer identyfikacyjny jest potrzebny do wielu praktycznych spraw, ale sam numer nie daje automatycznie wszystkich praw.
| Obszar | Co oznacza D-nummer lub fødselsnummer |
|---|---|
| Podatki | Numer pozwala obsłużyć sprawy podatkowe, m.in. skattekort. Bez skattekortu pracodawca potrąca 50% zaliczki na podatek |
| NAV | Sam numer nie daje automatycznie świadczeń. Liczą się warunki konkretnego świadczenia, legalny pobyt i członkostwo w norweskim systemie ubezpieczeń społecznych |
| e-ID i Altinn | Do e-ID potrzebny jest D-nummer albo fødselsnummer. Po otrzymaniu D-nummer można zwykle założyć MinID i logować się do wielu usług |
| Bank i usługi prywatne | Część banków i firm może wymagać dodatkowej weryfikacji tożsamości albo fødselsnummer |
Jeśli pracujesz w Norwegii i zastanawiasz się nad PAYE, więcej praktycznych informacji znajdziesz w artykule Kildeskatt 25% (PAYE) - komu się opłaca? Najważniejsze informacje. Pamiętaj tylko, że zaliczki potrącane w trakcie roku i ostateczne rozliczenie podatku to różne sprawy. PAYE działa inaczej niż zwykłe zasady podatkowe, a wybór systemu wpływa m.in. na możliwość rozliczania odliczeń.
Nie udostępniaj swojego e-ID, haseł ani numeru identyfikacyjnego pracodawcy, znajomym ani rodzinie. Dostęp elektroniczny pozwala załatwiać sprawy urzędowe w Twoim imieniu, więc jego przekazanie tworzy realne ryzyko nadużycia tożsamości.
FAQ - najczęściej zadawane pytania
Podsumowanie
- D-nummer służy osobom, które mają sprawę lub powiązanie z Norwegią, ale nie są zarejestrowane jako mieszkańcy Norwegii.
- Fødselsnummer, potocznie nazywany personnummer, otrzymujesz po zatwierdzeniu zgłoszenia przeprowadzki do Norwegii, zwykle przy pobycie na co najmniej 6 miesięcy.
- Przy pracy w Norwegii potrzebujesz skattekortu. Bez niego pracodawca musi potrącić 50% zaliczki na podatek.
- D-nummer po 5 latach staje się nieaktywny i w razie potrzeby trzeba go reaktywować przez ID-kontroll albo uprawnioną instytucję.
Jeśli potrzebujesz pomocy w uzyskaniu D-nummer lub fødselsnummer, zadzwoń do nas: +47 21 38 38 21. Pomagamy Polakom w Norwegii uporządkować formalności po przyjeździe.
Autor artykułu: Marcin - marcin@efirma.no
